📊 فــانـــد بورس 📈 | fundbours

۰۹:۳۶:۲۸ ۱۴۰۵/۰۴/۱۵

ادامه… ✍محمد رضا حسینی: از قرن نوزدهم تاکنون، اقتصادهای سرمایه داری بارها با بحران های بانکی و اعتباری مواجه شده اند؛ با وجود انکه مدیران، دولت ها، قوانین و حتی ساختار بازارها بارها تغییر کرده اند. بنابراین، به اعتقاد او، مسیله باید عمیق تر از رفتار افراد باشد. کینگ در اینجا نگاه خود را به مهندسی نزدیک می کند. هنگامی که پلی بارها فرو می ریزد، یک مهندس تنها به دنبال یافتن مقصر نیست؛ بلکه نخست از خود می پرسد ایا طراحی پل اساساً درست بوده است یا خیر. اگر طراحی نادرست باشد، حتی بهترین مصالح و ماهرترین کارگران نیز نمی توانند مانع فروپاشی ان شوند. از نظر کینگ، نظام مالی مدرن نیز وضعیتی مشابه دارد. بانک ها، صندوق های سرمایه گذاری، بازار اوراق قرضه و بانک های مرکزی، همگی در چارچوب معماری مشخصی فعالیت می کنند. اگر این معماری ذاتاً شکننده باشد، بحران دیر یا زود رخ خواهد داد؛ حتی اگر تمام بازیگران ان با حسن نیت عمل کنند. در همین نقطه است که کینگ از روایت های متعارف فاصله می گیرد. او به جای تمرکز بر «رفتار بازیگران»، بر «قواعد بازی» تمرکز می کند. این تفاوت شاید مهم ترین ویژگی فکری او باشد. به باور کینگ، سه ویژگی ذاتی نظام مالی مدرن، ان را همواره در معرض بحران قرار می دهد: نخست، تبدیل سررسید؛ یعنی تبدیل سپرده های کوتاه مدت و کاملاً نقدشونده به وام ها و سرمایه گذاری های بلندمدت. این فرایند اگرچه موتور تامین مالی اقتصاد است، اما هم زمان منشا اصلی اسیب پذیری بانک ها نیز به شمار می رود. دوم، اهرم مالی؛ استفاده گسترده از بدهی برای افزایش بازده سرمایه. اهرم مالی در دوران رونق، سوداوری را افزایش می دهد، اما در دوران رکود همانند شمشیری دولبه عمل کرده و زیان ها را نیز چند برابر می کند. سوم، اعتماد؛ سرمایه ای نامریی که تمام نظام مالی بر پایه ان بنا شده است. تا زمانی که اعتماد برقرار باشد، بانک ها می توانند بدون مشکل به فعالیت خود ادامه دهند. اما هنگامی که اعتماد فرو بریزد، حتی سالم ترین موسسات مالی نیز ممکن است در مدت کوتاهی با بحران نقدینگی روبه رو شوند. در اینجا کینگ به اندیشه ای نزدیک می شود که سال ها پیش والتر بجهات مطرح کرده بود. بجهات نشان داده بود که بانک ها به دلیل تبدیل سررسید، همواره در معرض هجوم سپرده گذاران قرار دارند و به همین دلیل وجود «اخرین وام دهنده» برای حفظ ثبات مالی ضروری است. اما کینگ یک گام فراتر می رود. او می پرسد چرا باید معماری نظام مالی به گونه ای باشد که همواره به حضور یک منجی نیاز داشته باشد؟ این پرسش، نقطه عزیمت تمام کتاب است. از این پس، هدف کینگ دیگر توضیح بحران نیست؛ بلکه طراحی نظمی است که در ان، احتمال نیاز به مداخلات اضطراری بانک مرکزی تا حد ممکن کاهش یابد. او معتقد است اگر هر چند سال یک بار اقتصاد به تزریق عظیم نقدینگی، خرید دارایی ها یا نجات بانک ها نیاز پیدا کند، مشکل در مهارت بانکداران مرکزی نیست؛ مشکل در معماری نظامی است که انان ناچار به مدیریت ان هستند. از همین رو، «پایان کیمیاگری» را باید بیش از انکه کتابی درباره بحران های مالی دانست، اثری درباره طراحی نهادها تلقی کرد؛ کتابی که از اقتصاددان می خواهد برای لحظه ای از مدیریت روزمره فاصله بگیرد و به این پرسش بیندیشد که ایا قواعد بازی، خود منشا بی ثباتی نیستند؟ فصل دوم: پول، اعتماد و عدم قطعیت؛ بنیان های فلسفی اندیشه مروین کینگ اگر فصل نخست کتاب، نقد معماری نظام مالی باشد، فصل دوم در حقیقت بنیان فلسفی این نقد را بنا می نهد. مروین کینگ پیش از انکه درباره بانک ها، نرخ بهره یا سیاست پولی سخن بگوید، خواننده را وادار می کند به پرسشی بسیار بنیادی تر بیندیشد: پول چیست؟ در نگاه نخست، پاسخ روشن به نظر می رسد. پول وسیله مبادله، واحد سنجش ارزش و ذخیره ارزش است؛ تعریفی که تقریباً در تمام کتاب های مقدماتی اقتصاد یافت می شود. اما کینگ معتقد است این تعریف، هرچند درست، عملاً چیزی درباره علت کارکرد پول به ما نمی گوید. از دیدگاه او، پول پیش از انکه یک شی فیزیکی یا حتی یک دارایی مالی باشد، یک نهاد اجتماعی مبتنی بر اعتماد است. اسکناس، سپرده بانکی یا حتی ذخایر بانک مرکزی تنها زمانی معنا دارند که جامعه به پذیرش ان ها اعتماد داشته باشد. اگر این اعتماد فرو بریزد، ارزش حقوقی یا فیزیکی پول نیز قادر به حفظ کارکرد ان نخواهد بود. در اینجا کینگ از سنت فکری اقتصاد پولی فاصله گرفته و به قلمرو فلسفه اقتصاد وارد می شود. او نشان می دهد که نظام پولی مدرن، بیش از انکه بر فلزات گران بها یا قدرت دولت استوار باشد، بر شبکه ای از انتظارات متقابل بنا شده است؛ شبکه ای که تا زمانی پابرجاست که مردم باور داشته باشند دیگران نیز به ان اعتماد خواهند کرد. صفحه دوم