توپولی | topoli

۱۹:۱۰:۴۲ ۱۴۰۵/۰۴/۱۴

❖ یکی از دوستان خواستن توضیح بدم چرا افزایش نرخ سود بانکی به ضرر بورسه، و اینکه ایا گرون شدن دلار و دارایی های شرکت ها می تونه جبرانش کنه یا نه. ادم ها احمق نیستن. وقتی یه نفر پول داره، میشینه فکر می کنه: این پولو کجا بذارم که هم خیالم راحت باشه و هم بیشترین سود رو بگیرم؟ چیز پیچیده ای نیست. نرخ بهره یعنی چقدر یه تومنی که الان دستته، نسبت به همون تومن توی اینده می ارزه. طلا چرا ریزش داشته؟ به خاطر ترس از بالا رفتن نرخ بهره در امریکا. پس نرخ بهره یکی از مهم ترین فاکتورهای کل دنیای اقتصاده. فرض کن ده میلیون پول داری. بانک می گه: بیار پیش من بذار، سالی 25 درصد بهت می دم، بدون ریسک. حالا در چه حالتی سهام میخری؟ وقتی مطمین باشی سودش خیلی بیشتر از 25 درصده. چون ریسک می کنی، باید پاداش هم بگیری. وقتی نرخ بهره می شه 30، 40 درصد، چرا باید کسی ریسک بورس رو به جون بخره؟ طبیعیه که پول از بورس فرار می کنه و میره سمت بانک. این نه از سر ترس، بلکه یه انتخاب کاملاً عاقلانه ست. حالا بیایم سراغ دلار. فرض کن دلار از 100 هزار تومن میشه 200 هزار. یعنی هر شرکتی که مواد اولیه ش رو از خارج میاره، هزینه هاش دو برابر میشه. سودش کم و ارزش سهامش پایین میاد. پس اینجا دو تا ضربه با هم داریم: ◈ نرخ بهره بالا میره، سود بدون ریسک جذاب تر میشه، پول از بورس خارج میشه. ◈ دلار گرون میشه، هزینه شرکت ها بالا میره و سود واقعی شون کم میشه. یه مثال بگم که خوب جا بیفته. فرض کن شرکتی داری که هر سال 100 میلیارد سود می سازه. وقتی نرخ بهره 10 درصده، ارزشش میشه یک تریلیون، یعنی P/E برابر 10. همون شرکت با همون سود، اگه نرخ بهره بشه 30 درصد، ارزشش میشه 333 میلیارد، یعنی P/E میشه 3.3. هیچی توی خود شرکت عوض نشده؛ نه کارگرا کم شدن، نه دستگاه ها خراب شدن. فقط قیمتی که ما باهاش اینده رو حساب می کنیم، عوض شده. حالا اگه همین موقع دلار هم دو برابر بشه و سود شرکت بشه 60 میلیارد، ارزش شرکت از یه تریلیون میاد زیر 200 میلیارد. این دیگه یه سقوط واقعیه. اما اینجا یه سوال خوب پیش میاد، و باید منصف باشیم. شاید بگی: صبر کن؛ همه شرکت ها که وارداتی نیستن. یه عده فروششون دلاریه، مثل فولاد و پتروشیمی. برای این ها که گرونی دلار، سود رو بالا می بره. پس این ها نباید با دلار رشد کنن؟ این حرف درسته و باید بهش احترام گذاشت. شرکتی که محصولش رو دلاری می فروشه ولی هزینه هاش ریالیه، حاشیه سودش بیشتر میشه. این یه مزیت واقعیه، نه توهم. اما دو تا نکته هست: اول اینکه هزینه های این شرکت ها تا ابد ریالی نمی مونه. انرژی، خوراک و دستمزد، با یه فاصله زمانی، خودشون رو با دلار تطبیق میدن. یعنی اون سود چاق اولیه، به مرور اب میره. دوم و مهم تر، همون نرخ بهره بالا اینجا هم سر جاشه. حتی اگه سود دو برابر بشه، بازار حاضر نیست همون P/E قبلی رو بده. سود بالا میره، ولی ضریبی که بازار به سود میده پایین میاد. پس شرکت دلاری فروش، بهتر از وارداتیه، ولی از فشار نرخ بهره در امان نیست. فقط یه سپر داره که ضربه رو کمتر می کنه، نه اینکه خنثی اش کنه. حالا یه سوال دیگه. شاید بگی: توی تورم، زمین کارخونه گرون تر میشه، تجهیزاتش ارزش جایگزینی بالاتری پیدا می کنه. این ها نباید روی قیمت سهام تاثیر مثبت بذارن؟ این هم درسته. ولی جوابش یه ظرافت مهم داره. باید بین دو تا چیز فرق بذاریم: ارزش جایگزینی و قدرت سوددهی. ارزش جایگزینی یعنی اگه بخوای همین کارخونه رو از صفر بسازی، چقدر باید خرج کنی. قدرت سوددهی یعنی این کارخونه، همین الان، چقدر پول واقعی برات می سازه. بازار به این دومی بیشتر گیر میده. چون تو سهام رو نمی خری که یه روز زمینش رو بفروشی؛ می خری چون می خوای از خودِ شرکت، هر سال یه جریان سود بگیری. فرض کن زمین کارخونه از 100 میلیارد رسیده به 500 میلیارد، ولی سود سالانه به خاطر هزینه ها از 50 میلیارد رسیده به 10 میلیارد. اون 500 میلیارد، تا وقتی زمین رو نفروشی، فقط یه رقم روی کاغذه. حقوق سهام دار از محل سود ساخته میشه، نه ارزش زمین. البته ارزش جایگزینی برای سهامدار بلندمدت و مدیریت شرکت مهمه؛ چون توان رقابتی شرکت مقابل رقیب ها رو نشون میده. ولی برای سهامدار کوتاه مدت که دنبال جریان نقده، به کار نمیاد. یه نکته هم هست که خیلی ها بهش فکر نمی کنن: ارزش جایگزینی بالاتر می تونه بد هم باشه. چون اگه بخوای کارخونه رو گسترش بدی، باید هزینه خیلی بیشتری بدی. یعنی رشد اینده سخت تر میشه. و در اخر، بازار همیشه داره مقایسه می کنه. اگه بازده واقعی سهام کمتر از نرخ بدون ریسک باشه، سرمایه گذار میگه: به من چه که زمینت گرون شده؟ من سالی 5 درصد سود می گیرم، بانک 30 درصد میده. می فروشم و میرم. و وقتی همه همین فکر رو بکنن، سهام میریزه؛ حتی اگه ارزش دارایی های شرکت روی کاغذ بالا بره. نگو که اینطور نیستی… ✍🏽 حساب کن… @topoli