رضا غنی پور (بازارهای مالی) | reza_ghanipur

۲۲:۰۹:۲۰ ۱۴۰۵/۰۳/۲۹

بانک مرکزی به دنبال افزایش نرخ بهره بانک مرکزی اعلام کرده رشد نقدینگی به 47.3% و رشد پایه پولی به 54.7% رسیده. همزمان تورم نقطه ای به حدود 84% رسیده. حالا شایعه افزایش نرخ بهره هم جدی تر از قبل شنیده میشه. اما سوال اصلی اینه که ایا افزایش نرخ بهره می تونه جلوی این وضعیت رو بگیره؟ به نظر من نه، حداقل نه به تنهایی. وقتی پایه پولی با سرعت 55% در حال رشد باشه و نقدینگی نزدیک 50% رشد کنه، بالا بردن چند درصدی نرخ بهره بیشتر شبیه فشار دادن ترمز در سرازیریه؛ سرعت رو کمتر می کنه، اما جهت حرکت ماشین رو عوض نمی کنه. البته اگر نرخ بهره افزایش پیدا کنه، چند اتفاق محتمل هست. دلار ممکنه در کوتاه مدت وارد فاز اصلاح یا تثبیت بشه که مستقیم روی طلا تاثیر داره. برای بورس هم به احتمال زیاد هزینه تامین مالی بالا میره و بخشی از نقدینگی جذب ابزارهای درامد ثابت میشه. طبیعتا اتفاق خوبی براش نیست. اگر بانک مرکزی واقعاً موفق بشه رشد پایه پولی رو از محدوده 55% به سطوح خیلی پایین تر برگردونه، اون وقت میشه درباره کنترل پایدار تورم صحبت کرد. اما اگر چاپ پول با همین سرعت ادامه پیدا کنه، حتی افزایش نرخ بهره هم فقط می تونه اثرات تورمی رو به تعویق بندازه، نه اینکه حذفشون کنه. در چنین شرایطی بزرگ ترین ریسک برای سرمایه گذارها نوسان بازارها نیست. بزرگ ترین ریسک، نگهداری بیش از حد دارایی های ریالی و از دست دادن قدرت خرید در برابر تورمه. بازارها بالا و پایین میشن، اما چیزی که در اقتصادهای تورمی تقریباً همیشه بازنده هست، پول نقدیه که بدون بازده واقعی نگهداری میشه. فعلاً مهم ترین نمودار اقتصاد ایران نه دلار هست، نه طلا و نه بورس. مهم ترین نمودار، رشد پایه پولیه، چون دیر یا زود، بقیه بازارها خودشون رو باهاش هماهنگ می کنن. در بلندمدت تورم نمی تونه برای همیشه بسیار بالاتر از رشد نقدینگی بموند، مگه اینکه سرعت گردش پول به شدت افزایش پیدا کنه یا تقاضا برای نگهداری ریال سقوط کرده باشه. با دیدن این اعداد، شایعه افزایش نرخ سود دیگر عجیب نیست. اگه تورم ماهانه نزدیک 9% و تورم نقطه ای نزدیک 84% باشه، نرخ های سود 20 تا 30 درصدی عملاً به شدت منفی هستن. درواقع نرخ بهره حقیقی حدود 30- درصد (طبق فرمول فیشر) هست. کسی که انتظار کاهش 50 درصدی ارزش پولش رو داره، به خاطر سود 30 درصدی ریال نگه نمی داره. به همین دلیل اگه بانک مرکزی بخواد جلوی فرار از ریال رو بگیره، از نظر تیوریک یکی از گزینه هاش افزایش شدید نرخ سود هست. اما مشکل اینجاست که در اقتصادی با رشد نقدینگی 47% و رشد پایه پولی 55%، افزایش نرخ سود به تنهایی معمولاً کافی نیست؛ مگه اینکه همزمان جلوی خلق پول جدید و کسری بودجه هم گرفته بشه. مهم ترین پیام داده ها اینه که اقتصاد ایران در بهار 1405 وارد یک فاز تورمی جدید شده و تورم 84% فعلی بیشتر با داده های پولی قبلی سازگار هست تا اینکه یک اتفاق ناگهانی و غیرمنتظره باشه. به نظر من اقتصاد ایران از فاز «تورم پولی عادی» عبور کرده و وارد فاز بی اعتمادی به ریال + تورم پولی شده. اگه فقط نقدینگی 47% رشد می کرد، انتظار تورم 40 تا 50 درصدی داشتیم. اما وقتی تورم به 84% و دلار به 115% رسید، یعنی علاوه بر خلق پول، تقاضا برای نگهداری ریال هم در حال کاهشه. در صورتی که نرخ بین بانکی 40 تا 50% به همراه سود سپرده 40% به بالا عملی بشه، رشد اعتبار کند می شه. احتمالا بخشی از نقدینگی از دلار و طلا خارج میشه. سرعت گردش پول هم کاهش پیدا میکنه. اما مشکل اینجاست که دولت با کسری بودجه روبه رو هست. بانک ها ناترازن. بسیاری از شرکت ها با وام ارزان زنده موندن. بنابراین نرخ بهره بالا رکود رو سنگین تر میکنه. ➖➖➖➖➖➖➖➖ @Reza_Ghanipur