عالَم سیاست|| داود مدرسی‌یان | dmodaresian

۲۳:۴۸:۳۵ ۱۴۰۵/۰۲/۲۶

🔴 سوال؛ چرا مالکان و سهام داران نیروگاه ها به سمت ساخت نیروگاه های جدید یا توسعه و نوسازی واحدهای موجود نمی روند؟ ایا واقعاً سوداوری این صنعت ان قدر پایین است که سرمایه گذاری در ان صرفه اقتصادی نداشته باشد؟ ایا باید روایت رایجِ «زیان ده بودن نیروگاه ها» را بدون چون وچرا پذیرفت؟ 🔹پاسخ واقع بینانه تر این است که مسیله نه زیان دهی، بلکه «منطقِ حداکثرسازی سود» است. مالکان نیروگاه ها، مانند هر سرمایه گذار دیگری، به دنبال بیشترین بازدهی در کوتاه ترین زمان هستند. در اقتصادی که بازارهای موازی -از ارز گرفته تا برخی فعالیت های مالی- سودهای به مراتب بالاتری نسبت به سرمایه گذاری بلندمدت در زیرساخت ها ارایه می دهند، طبیعی است که سرمایه از بخش هایی مانند تولید برق فاصله بگیرد و بدنبال سوداگری برود. 🔸اگر به عقب برگردیم، یک پرسش مهم تر مطرح می شود: براستی روند کاهش ساخت نیروگاه های جدید از چه زمانی اغاز شد؟ و «بحران ناترازی برق» دقیقاً از چه دوره ای به ادبیات اقتصادی کشور راه یافت؟ 🔹پاسخ دقیق این است، دقیقاً از زمانی که بحث «چابک سازی» و «کوچک سازی» دولت مطرح شد و به نام «چابک سازی دولت»، بخش بزرگی از نیروگاه های کشور به بخش خصوصی واگذار شد. در این فرایند، دولت عملاً از نقش مستقیم در توسعه ظرفیت تولید برق کنار رفت، اما هم زمان سازوکارهای لازم برای تضمین سرمایه گذاری پایدار بخش خصوصی نیز شکل نگرفت. 🔸مالکان جدید نیروگاه ها - «که وزارت نیرو را شغال می دانند» - امروز استدلال می کنند که تا زمانی که نرخ برق واقعی(یعنی گران سازی) نشود و قیمت گذاری ان به سازوکارهایی مانند بورس انرژی سپرده نشود(شناورسازی مثل نرخ ارز دلار)، انگیزه ای برای سرمایه گذاری در توسعه ظرفیت تولید وجود ندارد. به بیان ساده، انها می گویند اگر قرار است سرمایه گذاری کنند، باید سودی هم تراز با صنایع بزرگ دیگر مانند فولاد و پتروشیمی به دست اورند. 🔹در این میان، تجربه خصوصی سازی در ایران نیز خود محل بحث جدی است. واگذاری گسترده در حوزه هایی چون اموزش، بهداشت، صنایع بزرگ، پالایشگاه ها، پتروشیمی ها و زیرساخت های حیاتی نه تنها همه مشکلات اقتصادی را حل نکرد، بلکه مشکلات اقتصادی ما را پیچیده تر کرد. حتی برخی گزارش های رسمی نیز نشان داده اند که بیش از واگذاری های دهه 1390 به تعبیر امام شهید، فاسد از اب درامدند؛ هم خریداران اهلیت نداشتند هم به قیمت بسیار ناچیز واگذار شده اند. 🔸از این منظر، مسیله اصلی نه صرفاً «ناترازی برق»، بلکه ریل گذاری اقتصاد ایران است؛ بعداز واگذاری صنایع بزرگ و مادر به بخش خصوصی و شبه دولتی، مشکلات اقتصاد ایران بسیار بیشتر شد. وقتی زیرساخت های حیاتی به سازوکارهایی واگذار می شوند که بیش از هر چیز به سود کوتاه مدت می اندیشند، توسعه بلندمدت به حاشیه رانده می شود. 🔹به نظر حقیر زمان ان رسیده است که درباره مدل مالکیت و مدیریت صنایع مادر و زیرساخت های حیاتی -میان دولت، بخش خصوصی و الگوهای مالکیت عمومی و اجتماعی - گفت وگویی جدی تر و شفاف تر شکل بگیرد و به «فصل اقتصادِ قانون اساسی» و اندیشه مطهری و بهشتی بازگردیم! حتی اندیشه لیبرال های نهادگرا همچون جان رالز هم بسیار باشرف تر از مدل اقتصاد پسران شیکاگو و نیولیبرال وحشی است! ✅ #داود_مدرسی_یان: https://t.me/+PlRxfL0hn4w2xqqz